glutensiz diyet

Glutensiz Diyet Benim İçin Uygun Mu?

Gluten; buğday, çavdar ve arpa gibi belirli tahıllarda bulunan bir grup proteindir. Elastikiyet ve nem sağlayarak yiyeceklerin şeklini korumasına yardımcı olur. Ayrıca ekmeğin kabarmasını destekler ve çiğnenebilir bir doku sağlar. Birçok insan, gluten veya buğday tüketiminin neden olduğu sindirim ve sağlık sorunları yaşar. Gluten veya buğday intoleransı üç farklı tıbbi durumla açıklanabilir : çölyak hastalığı, buğday alerjisi veya çölyak dışı glüten duyarlılığı (NCGS).

Çölyak Hastalığının Belirtileri

Çölyak hastalığı, bağışıklık sisteminizin glutene anormal tepki verdiği bir otoimmün bozukluktur. Çölyak hastalığınız varsa, gluten yemek bağışıklık sistemi organı olan bağırsaklardaki villusların hasarına neden olur. Bunlar, besinlerin emiliminden sorumlu ince bağırsağınızın parmak benzeri kısımlarıdır. Villusların sağlıklı olmaması yetersiz beslenmeye yol açabilir. Çölyak hastalığının kalıcı bağırsak hasarı da dahil olmak üzere ciddi sonuçları olabilir. Bununla birlikte, yetişkinlerin yaşadığı semptomlar :

  • Karın şişkinliği ve gaz, kronik ishal, kabızlık, karın ağrısı, mide bulantısı ve kusma
  • Tükenmişlik
  • Anemi
  • Depresyon ve Anksiyete
  • Osteoporoz
  • Eklem ağrısı
  • Baş ağrısı
  • Ağız içinde aftlar
  • Kısırlık veya sık düşükler
  • Adet gecikmesi
  • Ellerde ve ayaklarda karıncalanma şeklindedir.

Yetişkinlerde çölyak hastalığını tanımak zor olabilir çünkü semptomları genellikle geniştir. Diğer birçok kronik durumla örtüşürler.

Buğday Alerjisinin Belirtileri

Buğday; ekmeklerde, makarnalarda ve tahıllarda bileşen olarak kullanılan bir tahıldır. Buğday, genellikle çorba ve salata sosları gibi yiyeceklerde de bulunur. Arpa, genellikle birada ve malt içeren gıdalarda bulunur. Çavdar; çoğunlukla çavdar ekmeği, çavdar birası ve bazı tahıllarda bulunur. Buğday, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki ilk sekiz gıda alerjeninden biridir. Buğday alerjisi, buğdayda bulunan proteinlerden herhangi birine karşı bir bağışıklık tepkisidir. Çocuklarda en yaygın olanıdır. Buğday alerjisinin belirtileri şunlardır:

  • Mide bulantısı ve Kusma
  • İshal
  • Kurdeşen ve döküntü
  • Burun tıkanıklığı
  • Göz tahrişi
  • Nefes almada zorluk

Buğday alerjisi ile ilgili semptomlar genellikle buğdayı tükettikten sonraki dakikalar içinde başlar. Buğday alerjisinin belirtileri hafiften hayati tehlikeye kadar değişebilir. Anafilaksi olarak bilinen şiddetli nefes alma zorluğu bazen ortaya çıkabilir.

Çölyak Dışı Gluten Duyarlılığının Belirtileri

Çölyak hastası olmayan ve buğdaya alerjisi olmayan kişilerde semptomlara neden olan glutenle ilgili kanıtlar artmaktadır. Çölyak hastalığı, gluten intoleransının en şiddetli şekli olmasına rağmen, insanların %0,5-13’ü ayrıca semptomlara neden olabilen daha hafif bir gluten intoleransı formu olan çölyak dışı glüten duyarlılığına da sahip olabilir.

1-Şişkinlik

Şişkinlik çok yaygın görünen semptom olmasına rağmen, aynı zamanda gluten intoleransının da bir işareti olabilir. Yapılan bir çalışma, çölyak dışı gluten hassasiyetinden şüphelenen kişilerin %87’sinin şişkinlik yaşadığını gösterdi.

2- İshal ve Kabızlık

Gluten hassasiyeti olan kişilerde gluten içeren gıdaların tüketilmesi sindirim sorunlarını tetikleyebilir. Glutene duyarlı bireylerin %50’sinden fazlası düzenli olarak ishal yaşarken, yaklaşık %25’i kabızlık yaşamaktadır.

3- Mide ağrısı

Karın ağrısı çok yaygındır ve çok sayıda açıklaması olabilir. Bununla birlikte, aynı zamanda gluten intoleransının en yaygın semptomudur. Gluten intoleransı olanların %83 kadarının gluten yedikten sonra karın ağrısı ve rahatsızlık yaşadığı tahmin edilmektedir.

4- Baş ağrısı

Bazı araştırmalar, gluten intoleransı olan bireylerin migren ataklarına diğerlerinden daha yatkın olabileceğini göstermiştir. Belirgin bir neden olmaksızın düzenli baş ağrılarınız veya migren ataklarınız varsa, glutene duyarlı olabilirsiniz.

5- Yorgunluk

Yorgun hissi çok yaygındır ve genellikle herhangi bir koşulla bağlantılı değildir. Bununla birlikte, sürekli olarak çok yorgun hissediyorsanız, altta yatan neden araştırılmalıdır. Gluten intoleransı olan kişiler, özellikle gluten içeren yiyecekleri yedikten sonra yorgunluk ve halsizliğe çok yatkındırlar. Çölyaksız glüten duyarlılığı olan 486 kişide yapılan bir araştırmaya göre, katılımcıların %64’ü yorgunluk ve halsizlik yaşadığını bildirmiştir.

6- Depresyon ve Anksiyete

Anksiyete; endişe, sinirlilik, huzursuzluk ve ajitasyon duygularını içerir ve genellikle depresyon bu semptomlara eşlik eder. Gluten intoleransı olan bireyler, altta yatan herhangi bir rahatsızlığı olmayan bireylere göre anksiyete ve depresyona daha yatkın görünmektedir. Çeşitli araştırmalar depresyonu ve gluten intoleransı olan bireylerin glutensiz bir diyetle kendilerini daha iyi hissettiklerini ve sindirim semptomları tamamen çözülmemiş olsa bile devam etmek istediklerini söylediklerini göstermiştir. Bu, glutene maruz kalmanın, sindirim semptomlarından bağımsız olarak, depresyon duygularını indükleyebileceğini düşündürmektedir.

7- Ağrı

Gluten maruziyeti, glutene duyarlı kişilerde iltihaplanmaya neden olabilir. Enflamasyon, eklemler ve kaslar da dahil olmak üzere çeşitli bölgelerde yaygın ağrıya neden olabilir.

8- Beyin Sisi

Beyin sisi”, net bir şekilde düşünememe hissini ifade eder. Bu şu şekilde tanımlanmaktadır :

  • Unutkan olmak
  • Düşünmekte zorluk çekmek
  • “Bulutlu” hissetmek
  • Zihinsel yorgunluk yaşamak

Zihnin bulanık olması, gluten intoleransının yaygın bir belirtisidir ve gluten intoleransı olan bireylerin yaklaşık %40’ını etkiler.

Glutensiz Bir Diyetle Bu Semptomlardan Kurtulmak Mümkün

Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, birkaç çalışma ayrıca glutensiz bir diyetin mide ağrısı, gaz, ishal ve kabızlık gibi sindirim sorunları ile karakterize kronik bir rahatsızlık olan irritabl bağırsak sendromu olanlar için faydalı olabileceğini düşündürmektedir.

Glutensiz veya Buğdaysız Bir Yaşam Tarzı

Çölyak hastalığının tedavisi, sıkı bir glutensiz diyet yapmaktır. Buğday alerjisinin tedavisi, buğday içermeyen katı bir diyete uymaktır. Gluten hassasiyetiniz varsa, gluteni yaşam tarzınızdan ne ölçüde çıkarmanız gerektiği, semptomlarınızın şiddetine ve kendi tolerans seviyenize bağlıdır. Ekmek, makarna, tahıl gevrekleri ve unlu mamuller gibi yaygın gıdalara birçok glutensiz ve buğdaysız alternatif mevcuttur. Dondurma, şurup, vitamin ve gıda takviyelerinde bile buğday ve gluten bulunabilmektedir. Buğday veya gluten içermediğinden emin olmak için yiyecek ve içeceklerin gıda etiketleri mutlaka okunmalıdır.

Etiket Okurken Dikkat Edilmesi Gereken Gıda Katkı Maddeleri

  • Modifiye gıda nişastası ve maltodekstrin (Buğdaydan yapılıyorsa etikette belirtilecektir)
  • Malt Sirkesi, Malt Özü ve Malt Şurubu Dahil Malt Bazlı Bileşenler
  • Gluten stabilizatörü
  • Soya veya teriyaki sosu
  • Buğday proteini ve Buğday unu gibi buğday bazlı bileşenler
  • Emülgatörler (Etikette belirtilecektir)

Birçok gıda gluten içeren bileşenlerle yapılır, bu nedenle içerik etiketlerinin kontrol edilmesi önemlidir.

Glutensiz Tahıllar Nelerdir ?

  • Kinoa
  • Esmer pirinç
  • Karabuğday
  • Tapyoka
  • Darı
  • Tef
  • Yulaf (İşleme sırasında gluten ile kontamine olabileceğinden glutensiz olarak etiketlendiklerinden emin olunmalıdır.)

Kaçınılması Gereken Tahıllar

  • Tüm Buğday çeşitleri (tam buğday, buğday taneleri, bulgur, farro, durum, horosan buğdayı, kavuzlu buğday, vb.)
  • Çavdar
  • Arpa

Bu gluten içeren tahıllar genellikle ekmek, kraker, makarna, tahıl gevrekleri, unlu mamuller ve atıştırmalık yiyecekler gibi ürünler yapmak için kullanılır. Glutensiz beslenmede bu ürünlerin yeri yoktur.

GLUTENSİZ TARİF: Karabuğday Pilavı

Malzemeler :

  • 1 su bardağı karabuğday (greçka)
  • 2 su bardağı sıcak su
  • 1 adet soğan
  • 2 diş sarımsak
  • Zeytinyağı
  • Tuz, karabiber

Yapılışı : Karabuğday 5-6 kez sudan geçirilerek yıkandıktan sonra  30 dakika sıcak suda bekletilir. Tencerede zeytinyağda soğan ve sarımsaklar pembeleşinceye kadar kavrulur. 1 su bardağı ıslatılmış karabuğday ve baharatlar tencereye eklenerek üzerine 2 bardak su ile suyunu çekene kadar pişirilir.

Yorum Bırakın